DE ZAAK ALZHEIMER II../
"Met in de hoofdrollen ... "
Vorige vrijdag kon men in De Standaard een interview met Johan Vande Lanotte en John Crombez lezen over hun kritische kijk op het begrotingsbeleid, waarbij gelijktijdig met het rapport van de Hoge Raad van Financiën gefixeerd werd op het tekort van 6,1% van het BBP.
In onderstaand betoog gaan we niet ontkennen dat er problemen zijn vandaag. Het structurele ingrijpen in de begroting is jammer genoeg eerder beperkt. Dixit onze federale begrotingsminister Vanhengel worden structurele ingrepen sowieso over de verkiezingen getild. Anderzijds mogen we ook niet zomaar ontkennen dat we een economische crisisperiode kenden de voorbije periode.
"Het niet verregaand kunnen doorvoeren van een structureel stevig beleid in een periode van een slecht presterende economie, is niet wenselijk, en sowieso moeilijk te realiseren ... maar ... het niet willen invullen van een doordacht structureel beleid in een periode waar het economisch voor de wind gaat, is onverantwoord. "
En dat wil deze tekst benadrukken.
Het onverantwoord beleid van beide huidige senatoren in de paarse periode heeft nog steeds desastreuze gevolgen voor de begroting, maar men zegt daar niets over in het interview, men is dat blijkbaar vergeten.
Nieuwsgierig? Werp dan een verdere blik op ...
De zaak Alzheimer II ... met in de hoofdrollen Johan Vande Lanotte en John Crombez.
In het interview klagen beide senatoren de goed nieuws show aan. "We doen het minder slecht dan verwacht, beter dan de buurlanden en de banken brengen meer op dan ze kosten." Men is duidelijk de jaarlijkse goednieuws shows vergeten die de paarse ploeg elk jaar opnieuw naar voor bracht bij de presentatie van de begrotingen in evenwicht. De paarse ploegleden waren de pioniers daarin.
We weten nu wel beter. We tekenen in die periode afwijkingen op van maar liefst 1,4%.
Ook zegt men dat de federale overheid niet zuinig is. Maar dan is men toch wel het volgende vergeten : In de periode 1999-2007 daalde de rentelast van 6,6% naar 3,8 % van het BBP. Een budgettaire marge van 2,8% werd niet gereserveerd voor de toekomst, maar werd volledig gespendeerd aan uitgaven en belastingverlagingen. Een gekende slagzin zegt nochtans, "wanneer het goed gaat spaar dan en reserveer voor wanneer het minder goed gaat". U weet wel, de krekel en de mier... Stel u voor dat we die marge hadden gereserveerd, om nu de crisis op te vangen.
Velen hadden het toen gezegd, ook de HRF.
Voorts hekelt men dat de begroting vooral een structurele problematiek kent, en dat men daar niets aan doet. Men laat het uitschijnen dat de huidige ploeg de laatste twee jaar, daarvoor de volle verantwoordelijkheid draagt. Welnu, ook hier is het gat in het geheugen groter dan het structureel gat in de begroting. De HRF toont dit in haar laatste advies ook aan, en zegt letterlijk : "De in dit advies uitgevoerde gedetailleerde analyse van de overheidsontvangsten en -uitgaven wijst ook op een verzwakking van de structurele begrotingstoestand van de federale overheid en de Sociale Zekerheid samen over de periode 2004-2009.[1]" Ook de cijfers uit het HRF rapport tonen het aan. Het structureel tekort evolueert van 1,3% BBP in 2004 tot 1,4% in 2007. Jaren achtereen een structureel tekort.
U begrijpt het goed ... bovenop het volledig uitputten van de marge van de dalende rente-uitgaven, heeft men nog meer uitgegeven.
Het huidig tekort van 20 miljard euro, waarvan volgens beide senatoren 7 miljard euro structureel is, en de rest hoofdzakelijk te wijten aan de crisis, bestaat dus voor bijna 5 miljard euro uit een structureel tekort veroorzaakt door de vorige paarse regeringen. Maar dit is men vergeten.
En dan hebben we nog geen rekening gehouden met het stijgend effect op dit structureel tekort van maatregelen genomen tijdens het paarse bewind. Denken we aan de structurele weerslag van het Generatiepact, of meer specifiek de welvaartsaanpassing van de sociale uitkeringen, die vanaf 2007 op structurele wijze voorziet in de toekenning van extra budgetten, steeds maar aangroeiend, een 250 à 300 mio euro extra per jaar.
Een ander punt van kritiek van beide senatoren betreft de onverschilligheid ten aanzien van de vergrijzingsproblematiek. Hier vergeet men dan toch de talloze adviezen die de Hoge Raad van Financiën al vanaf 2000 simuleerde en daarbij vooropstelde om vanaf 2005 een positief vorderingensaldo te bereiken van 1% van het BBP, later zelfs bijgesteld naar 1,5% van het BBP. Op die manier zou men het hoofd kunnen bieden aan de op ons afstormende vergrijzing. Elk jaar werd een actualisatie van deze beleidsaanbeveling doorgevoerd, en werd het urgent karakter ervan door de HRF benadrukt. Maar al die jaren werden die adviezen naast zich neergelegd. Nu grijpt men er gretig naar om oppositie te voeren.
Men fixeert de kritiek tevens vooral op het federale niveau. Maar het tekort in 2009 van 6,1% bestaat voor 0,7% uit een tekort (en ook toename) voor de Gemeenschapen en de Gewesten en 0,2% voor de lokale besturen, waar bij beide de SPA wel vertegenwoordigd is. Was een belangrijke oorzaak van het extra tekort van 200 miljoen euro op Vlaams niveau eind 2009 niet vooral te verklaren door een strategisch ingeschatte onderraming van de lonen voor het onderwijs, een SPA bevoegdheid.
En dan ... het Zilverfonds, het kind van Vandelanotte, met John Crombez in de raad van bestuur. Overschotten worden in het Fonds gestopt, om in de komende jaren de stijgende kosten van de vergrijzing op te vangen. Dit lijkt wel de positieve zijde van het verhaal van de krekel en de mier. Echter men vergeet te zeggen dat wanneer men uit het Zilverfonds zal putten ten eerste de schuld weer zal stijgen, en ten tweede de uitgaven die men doet begrotingsmatig aangerekend zullen moeten worden, en dus mee bepalend zullen zijn voor de berekening van het tekort of overschot dan. Trouwens, slechts wanneer de schuldgraad beneden de 60% zit mag het Fonds worden aangewend. Het zal dus nog niet voor vandaag zijn. Toch stellen we samen met het HRF vast dat de vergrijzingsuitgaven zich nu reeds beginnen te manifesteren.
Ook de injecties in het Zilverfonds hebben al heel wat discussies uitgelokt. Overnames van pensioenfondsen betekenen immers ook overnames van de pensioenverplichtingen.
Inzake de evolutie van de schuld wordt de huidige federale ploeg de levieten gelezen. Er wordt daarbij verwezen naar de heroïsche schuldafbouw tijdens de paarse jaren. Maar is dat terecht? Vergeet men daar ook niet de meer correcte versie te vertellen? De schuld per BBP is toen wel gedaald, maar in euro's is er nul euro schuld afgebouwd, integendeel, opgebouwd.
Tot slot vergeten beide senatoren alternatieven aan te bieden. Hoe zouden zij het tekort wegwerken. Snijden in de 4,5% groeinorm gezondheidszorg? En wat als ze in 2011inbreken in de federale regering, zal dan deze kritiek zich alweer in de vergetelheid hebben genesteld?
Oppositie voeren is geworden tot een kunst van communiceren.
[1] Hoge Raad van Financiën - afdeling Financieringsbehoeften van de overheid - Evaluatie 2008-2009 en begrotingstrajecten ter voorbereiding van het volgende stabiliteitsprogramma - januari 2010, blz. 13.
